Spreekwoorden en Citaten

Bijlen

Dit is een grote verzameling spreekwoorden, citaten, spreuken en gezegdes over bijlen en alles wat daar mee samenhangt, zoals “waar gehakt wordt vallen spaanders”.

De eerste bijlen waren stenen handbijlen (zonder steel) en werden al anderhalf miljoen jaar geleden gebruikt. Latere bijlen hadden vaak een houten steel, en nog later werden bijlen gemaakt van koper, brons of ijzer.

Voor een engelse versie zie: axes.

By Simon A. Eugster CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons



Als er een vlieg op het voorhoofd van uw vriend zit, verwijder die dan niet met een bijl.

Chinees spreekwoord


Als iemand met zijn buurman het bos in gaat om hout te hakken en het blad van de bijl schiet van de steel en doodt de buurman, kan hij naar één van de vrijsteden vluchten. Hij zal daar veilig zijn voor eventuele wrekers van de dode.

Deuteronomium 19:5
Bijbel


Bijl en blok zijn behouden.

Moeder en kind hebben de bevalling overleefd


Bijlbrief

Verklaring die bij het voltooien van een schip wordt afgegeven door de bouwmeester, dat hij het schip heeft gebouwd.


Bijlmakers

Nederlandse achternaam (midden Limburg).


Bijltjesdag

Dag van afrekening met landverraders na een omwenteling of een oorlog (die gaan dan voor de bijl).


Boeken zijn als een bijl die het ijs van ons bewustzijn splijt

Franz Kafka
‘Das Buch ist die Axt für das gefrorene Meer in uns’


Boeken zijn als een bijl die het ijs van ons bewustzijn splijt.

Franz Kafka


Dan pakt de houtbewerker de bijl en gebruikt hem om een god te maken. Hij meet het blok hout en tekent de omtrekken van een man op het hout, waarna hij het uithakt. Nu heeft hij een prachtig beeld, dat echter niet uit zichzelf van zijn plaats kan komen.

Jesaja 44:13
Bijbel


De bijl aan de wortel leggen

Problemen oplossen waar ze zijn begonnen.


De bijl erbij neergooien


De bijl ligt alreeds aan de wortel der bomen

Lukas 3, 9.
Bijbel


De bijl naar de steel werpen

De moed geheel opgeven.


De bijl van Gods oordeel ligt trouwens al onder de bomen. Elke boom die geen goede vruchten draagt, wordt omgehakt en verbrand.

Mattheüs 3:10
Bijbel


De smid staat bij het vuur een bijl te maken. Met volle kracht slaat hij op het metaal. Hij krijgt honger en dorst, wordt amechtig en zwak.

Jesaja 44:12
Bijbel


De steel naar de bijl gooien.

Stoppen met werken


De stenen die voor de bouw van de tempel werden gebruikt, waren in de steengroeve pasklaar gemaakt. De hele bouw werd uitgevoerd zonder dat ook maar ergens het geluid van een hamer, bijl of ander gereedschap werd vernomen op het bouwterrein.

1 Koningen 6:7
Bijbel


De strijdbijl begraven

Vrede sluiten.


De strijdbijl weer opgraven

Weer beginnen met vechten.


Een boom valt niet van de eerste slag.

Een moeilijk karwei kan men niet in één keer afmaken.


Een botte bijl vraagt veel van uw krachten; wees wijs en slijp het blad.

Prediker 10:10
Bijbel


Een harde knoest heeft een scherpe bijl nodig.

Het is moeilijk om van een slechte gewoonte af te komen


Een steel kun je in een bijl slaan, maar een mens kun je niet dwingen

Dit spreekwoord is een waarschuwing: ‘Pas op! Ik laat mij niet dwingen!’


Enterbijl

Bijl met een gekromde punt aan de rugzij, gebruikt bij het enteren.


Er met de botte bijl inhakken


Er met de brede bijl inhakken


Er met de grove bijl inhakken


Hakbijl

Kleine bijl


Het bijltje erbij neerleggen

Stoppen waar je mee bezig bent.


Het bijltje met de lange steel zoeken

De zaak trachten te rekken.


Het bijltje zoeken

Een uitvlucht verzinnen.


Het leek wel of er iemand met een bijl was tekeergegaan.

Psalmen 74:5
Bijbel


Hij heeft meer met dat bijltje gehakt

Hij is geroutineerd


Hij heeft vaker met dat bijltje gehakt


Hij is het bijltje kwijt

Hij weet niet meer wat te doen.


Hij is het bijltje kwijt.

Hij weet niet wat te doen


Hij legt het bijltje erbij neer.

Hij geeft het op


Hij maakte de inwoners van de stad tot slaven en zette hen met zagen, houwelen en bijlen aan het werk in een grote steenbakkerij.

2 Samuël 12:31
Bijbel


Hij, de Machtige, zal de vijand omhakken zoals de bijl van een houthakker de bomen in de bossen van de Libanon omhakt.

Jesaja 10:34


Iemand die zijn bijl niet slijpt wanneer de snede bot wordt, moet meer kracht gebruiken.

De Nieuwe Bijbelvertaling


Ik heb eerder met dat bijltje gehakt.

Ik heb er ervaring mee


In tijd van nood scheert men zich met een bijl

In een noodsituatie moet men zich redden met de middelen die men heeft.


Je moet de bijl aan de wortel leggen.

Je moet de oorzaak van het probleem aanpakken.


Kaasbijltje

Bijltje om kaas te hakken / snijden.


Kloofbijl

Bijl om hout te doen splijten.


Maar de HERE zegt: ‘Zal de bijl er prat op gaan dat hij meer kracht heeft dan de man die hem hanteert? Is de zaag machtiger dan de man die zaagt? Kan een stok slaan zonder een hand die hem vasthoudt? Kan een wandelstok uit zichzelf lopen?’

Jesaja 10:15
Bijbel


Maar terwijl één van hen uithaalde voor een flinke slag, vloog het blad van de bijl van de steel en viel in de rivier. ‘Och heer’, schreeuwde hij, ‘wat nu, ik had die bijl geleend!’
‘Waar is hij gevallen?’ vroeg Elisa. De jongeman wees de plek aan, waarna Elisa een stok sneed en die in het water gooide. Zodra de stok erin lag, kwam het blad van de bijl bovendrijven.
‘Pak hem maar’, zei Elisa en de jongeman deed dat.

2 Koningen 6:5-7
Bijbel


Met de botte bijl tekeer gaan

Ruw te werk gaan.


Strijdbijl

Oorlogsbijl bij wilde volksstammen. Tomahawk.


Terwijl u aan het werk bent in een mijn, zullen vallende stenen u verpletteren! Elke slag van uw bijl kan gevaarlijk zijn!

Prediker 10:9
Bijbel


Toen Abimélech dit hoorde, leidde hij zijn troepen naar de berg Zalmon, begon daar met een bijl boomtakken af te kappen en legde de takkenbos op zijn schouder. ‘Jullie hebben gezien wat ik deed’, zei hij tegen zijn mannen. ‘Doe nu vlug hetzelfde.’

Richtere 9:47
Bijbel


Twee dingen maken mij bang: de bijl boven mij en de beul in mij

Stig Dagerman


Valbijl

Guillotine. Onthoofdingswerktuig.


Voor de bijl gaan

Er aan gaan. Gestraft worden.


Vuistbijl

Primitieve, prehistorische stenen bijl zonder steel (meestal gemaakt van vuursteen).


Wie in plaats van de timmerman de bijl zwaait, heeft niet veel kans er zonder kleerscheuren af te komen

Lao-Tse


Wie stenen uit een rots houwt, kan zich verwonden; wie hout in stukken hakt, loopt gevaar.

De Nieuwe Bijbelvertaling


Photo by madmrmox

Voor engelstalige spreekwoorden en citaten over bijlen, zie: axes.